Shqipëria është një vend plot surpriza dhe i aftë të magjepsë edhe turistin më skeptik. E vendosur midis maleve dhe detit, Shqipëria është një vend ku mund të mahniteni nga kultura dhe panoramat e saj natyrore.
Peizazhe shumëngjyrëshe, liqene, male të larta, lumenj, lugina, dete. Kjo është panorama që Shqipëria i ofron çdo turisti të huaj që dëshiron të eksplorojë një vend të panjohur më parë. Bukuritë e rralla natyrore janë të ndërthurura me trashëgiminë kulturore dhe historike të trashëguar nga paraardhësit tanë. E gjithë kjo shoqërohet me traditën mikpritëse të shqiptarëve, një vlerë e njohur brez pas brezi. Nëse jeni gati, por edhe nëse ende keni dyshime, turistë të huaj dhe vendas, ne paraqesim 20 vende turistike që do t’ju bëjnë përshtypje:
Gryka e Valbonës
Në veri të vendit, nuk duhet ta humbisni vizitën në Luginën e Valbonës në Tropojë. Në bujtinat e Valbonës, kryesisht ndërtesa dykatëshe në stilin tradicional me çati të pjerrëta dhe, në raste të rralla, edhe me tjegulla, vizitorët gjejnë ushqim tradicional, çarçafë dhe batanije, si dhe një zjarr për t’u ngrohur. Rruga për në Valbonë është një mrekulli më vete. Udhëtimi me traget Fierzë-Koman është një atraksion i vërtetë turistik për këdo që viziton Tropojën.
Gjiri i Gramës në Dhërmi
Grija e Gramës në Gadishullin e Karaburunit, i njohur si Gjiri i Gramës, ndodhet në shpatin perëndimor të gadishullit, shumë i pjerrët, në Orikumin e afërt. Gjiri i Gramës ka shërbyer si vend strehimi për anijet që ishin në vështirësi përgjatë këtij bregdeti të rrezikshëm në mot të vështirë. Ky gji fillimisht ka shërbyer si një zonë për shfrytëzimin e gurit vendas, në gurore të mëdha, gjurmët e të cilave janë ende të dukshme sot në të dy shpatet. Emri Gramë lidhet qartë me mbishkrimet e gdhendura që në antikitet, mbishkrimet shkëmbore ishin të shumta në Gjirin e Gramës, ka më shumë se 1500 mbishkrime.
Kullat e Thethit
Kulla e Mbylljes e ndërtuar në Theth të Dukagjinit është tipike për këtë zonë. Një fortesë e ndërtuar në fund të fshatit dhe e përdorur nga i gjithë fshati për izolim nga gjakmarrja. Ishte vendbanimi i atyre familjeve që detyroheshin të mbylleshin aty për arsye gjakmarrjeje (të gjithë meshkuj mbi moshën 14 vjeç). Vetëm gratë e shtëpisë ishin të lira të dilnin dhe të punonin pak tokë përpara kullës. Sot kulla mund të vizitohet dhe ndodhet në një zonë me vlerë të madhe turistike. Ndodhet në jug të fshatit Theth dhe shumë afër lumit të Shalës. Për shkak të rrugëve të këqija dhe të pakalueshme në dimër, ajo bëhet objekt vizite dhe kurioziteti vetëm në stinën e verës.
Liqeni i Pogradecit
Kurani, mjellmat dhe lulet… dhe pastaj vargjet e Lasgushit! Mjafton të përmendim këto fjalë kyçe dhe është e qartë se po flasim për një nga mrekullitë e natyrës në vendin tonë, Liqenin e Ohrit, syrin, shpirtin dhe jetën e Pogradecit. Liqeni i Ohrit është shumë i famshëm në Evropë dhe në botë për moshën, thellësinë dhe speciet e rralla, peshkun koran që rritet në ujërat e smeraldit. Mosha e tij vlerësohet të jetë 2 deri në 5 milionë vjet. Liqeni u krijua nga një rrëshqitje dheu.
Gadishulli i Karaburunit
Gadishulli i Karaburunit është ajo pjesë e bregdetit të Vlorës, ku turizmi mund të gjejë terrenin më të përshtatshëm për t’u zhvilluar. 25 km larg qytetit të Vlorës, në rrugë tokësore, Gadishulli i Karaburunit ofron surpriza në çdo stinë për këdo që e viziton. Agjencitë turistike aplikojnë jo vetëm udhëtime përgjatë këtij masivi, por edhe pushime njëditore, në plazhet që ndodhen atje. Udhëtime të tilla organizohen kryesisht gjatë sezonit të verës, ndërsa synohet të shtrihen gjatë gjithë vitit.
Ujëvara e Grunasit, Theth
Një nga bukuritë natyrore më të veçanta në Alpet Shqiptare është Ujëvara e Grunasit, e cila është shpallur monument natyre i mbrojtur nga shteti. Ujëvara e Grunasit, me trupin e saj të hollë mbi 30 metra të lartë, së bashku me cirqet përreth dhe Mullirin e Blojës, formojnë një nga vendet më interesante për t’u vizituar nga çdo turist që viziton Thethin. Ujëvara e Thethit ka si karakteristikë të veçantë faktin se uji i saj buron tërësisht nga një shkëmb dhe është ujë bore. Për alpinistët që mund të vizitojnë burimin, është një mrekulli e veçantë që nuk gjendet në asnjë ujëvarë në Evropë.
Apollonia, “Qyteti i Diellit”
Dikur, këtu fillonte një nga rrugët më të rëndësishme që lidhte Perëndimin me Lindjen, ose Romën me Kostandinopojën. Apollonia është qyteti i lashtë në Shqipëri, një nga më të mëdhenjtë në pellgun e Adriatikut dhe më i përmenduri midis 30 qyteteve të tjera me të njëjtin emër nga kohërat e lashta. Apollonia është një nga qendrat më të mëdha arkeologjike në Shqipëri. Dëshmitë e shkruara vërtetojnë se qyteti i lashtë ilir u ndërtua në fillim të shekullit të 6-të para Krishtit në vitin 588 nga kolonistë nga Korinti dhe Korkyra, pas themelimit të Epidamit – Dyrrahut. Më parë, në këtë zonë kishte një vendbanim ilir, me mbërritjen e kolonive qyteti u quajt Apolloni për nder të perëndisë Apollon. Pozicioni gjeografik i qytetit luajti një rol të rëndësishëm, kështu që Apollonia u ndërtua jo shumë larg detit, duke komunikuar nëpërmjet lumit Vjosa (Aoos) në një zonë shumë të pasur të Ilirisë jugore të banuar nga fiset ilire të Taulantëve.
Plazhi i Ksamilit
Ksamili është një nga vendpushimet bregdetare më të njohura gjatë verës. Qyteti i vendosur në skajin jugor të vendit ofron plazhe të vogla e të pastra, ndër më të bukurat në bregdetin Jon. Shumë vizitorë zgjedhin Ksamilin për magjinë e ishujve dhe qetësinë. Plazhet e vendosura vetëm pak km në jug të qytetit të Sarandës dhe shumë afër Parkut Kombëtar të Butrintit u lejojnë pushuesve qasje të lehtë në këto dy destinacione të jetës së natës dhe turizmit kulturor.
Entuziastët e turizmit malor në Luginën e Valbonës
mund të bëjnë një udhëtim të mrekullueshëm këtë sezon në Parkun Kombëtar të Luginës së Valbonës, i cili magjeps me pasurinë e tij natyrore. Tani ai është shumë i vizituar jo vetëm nga të huajt, por edhe nga shumë shqiptarë, të ngopur me detin dhe të etur për aventura dhe që duan të eksplorojnë bukurinë malore. Parku Kombëtar i Luginës së Valbonës ndodhet në Kukës dhe në rrethin e Tropojës, 25-30 km në veriperëndim të qytetit të Bajram Currit. Shtrihet midis majave të larta dhe të pjerrëta të mbuluara me një gamë fantastike ngjyrash në çdo stinë, duke dhënë kështu imazhin e një lugine plot labirinte dhe surpriza. Ka një sipërfaqe prej 8,000 hektarësh dhe konsiderohet mrekullia e Alpeve Shqiptare.
Perëndesha e Butrintit
Vështrimi ëndërrimtar, balli i qetë dhe pamja dinjitoze dëshmojnë për pamjen e perëndisë Apollo me krehjen tipike të flokëve të saj. Njihet si Perëndesha e Butrintit. Zbuluar në Butrint nga arkeologu italian Ugolini në vitin 1928. Është koka e mermertë e një burri që ndodhet mbi trupin e një gruaje. Statuja është 2.5 m e lartë dhe u zbulua në vitin 1928, gjatë gërmimeve arkeologjike të misionit.
Mrizi i Zanave, Fishtë
Për të provuar kuzhinën tradicionale shqiptare, duhet të vizitoni restorantin Mrizi i Zanave, në jug të Shkodrës. Të gjitha gatimet ofrohen me produkte vendase. Mishi me salca të ndryshme është një specialitet.
Shpella, Shqipëria Jugore
Një tjetër shpellë në Karaburun është ajo e quajtur Inglizi. Gjatë viteve të Luftës së Dytë Botërore, kur SOE, Drejtoria e Operacioneve Speciale me seli në Kajro, krijoi një bazë detare për misionet e saj që vepronin në Shqipëri për të mbështetur rezistencën antifashiste. “Inglez” është shqiptimi që dukët e asaj kohe i dhanë fjalës “English”, dhe që atëherë shpella e ka mbajtur këtë emër. Në ato kohë, burrat e rajonit i afroheshin kësaj shpelle të zezë për të vjedhur rroba ose ushqime. Ata merrnin kryesisht plazma, të cilën barinjtë e përdornin për të bërë pelerina shiu, ose një lloj sheqeri të verdhë, shumë të shijshëm, i cili ishte i panjohur për ne deri në atë kohë.
Shpella e Piratëve
Shpella e ujit është 40 metra e thellë dhe në muret e lagështa mund të shihen shenja bloze dhe gjurmë zjarresh. Ky objekt natyror, sipas gjeografëve të Vlorës, është shpella më e madhe detare në vend, me xhepa të shumtë brenda saj. Për eksploruesit e natyrës, në Gadishullin e Karaburunit, ndodhet Shpella e Haxhi Aliut, marinarit të famshëm të Mesjetës së Vonë, i cili kishte ndërtuar një port për flotën e tij në këtë shpellë. Ndodhet në Karaburun, midis kepit të Gjuhëzës dhe Golovecit. Sipas legjendës, Shpella dikur është përdorur nga Pirati i famshëm i shekullit të 17-të Haxhi Aliu. Këtu ai u strehua së bashku me anijen dhe njerëzit e tij. Pozicioni i favorshëm i Karaburunit i ofroi këtij pirati mundësinë për të plaçkitur anije napolitane, turke, veneciane, dalmate, etj. Pasi u vra nga venecianët, Haxhi Aliu u varros së bashku me të birin në Sazan. Por varret e tyre nuk janë gjetur kurrë. Pleqtë thonë se Haxhi Aliu ishte një hero deti, një ujk i gjallë, i cili nuk kishte frikë nga moti i keq, as nga përleshjet me piratët e shumtë, që kishte pasur në kohën e tij në Mesdhe. Thanasi, një nga burrat më të vjetër në zonë, thotë se legjenda e kishte ekzagjeruar çdo veprim dhe trimëri të tij.
Pika Turistike e Dardhës
20 kilometra në juglindje të Korçës, në një lartësi gjeografike mbresëlënëse mbi 1300 m, e cila në vetvete të çon imagjinatën drejt gjithë dimrit me dëborë, drejt burimeve të ndriçuara nga flladi, drejt verave të flladeve që vijnë nga pyjet, drejt vjeshtës me një paletë piktoreske ylberësh, ndodhet kjo perlë. Gjatë shekujve, banorët e Dardhës ndërtuan një fshat që në fillim të shekullit të 20-të kishte mbi 400 shtëpi. Shtëpitë prej guri me çati të pjerrëta janë tipari dallues i fshatit. Dhe shtëpitë shpesh janë vila dykatëshe të ndërtuara më së miri me kopshte të mrekullueshme të mbushura me lule. Tradita e ndërtimit me gurë respektohet në maksimum në këtë fshat. Dardha ofron mundësi për ecje malore, megjithëse aktualisht njihet veçanërisht për turizmin malor dimëror. Është një nga vendet e pakta në Shqipëri ku kanë mbetur pyje të larta.
Kalaja e Petrelës
Kjo kala ndodhet në rrugën kombëtare Tiranë – Elbasan, 18 km larg kryeqytetit. Ngrihet mbi një kodër shkëmbore mbi fshatin me të njëjtin emër. Ka formë trekëndëshi me dy kulla vrojtimi. Ndërtimi i saj i parë daton që nga periudha e antikitetit, ndërsa forma e saj aktuale daton që nga shekulli i 15-të. Kalaja e Petrelës, nga zbulimet e bëra, është një kala mesjetare e ndërtuar gjatë mbretërimit të Perandorit Bizantin Justinian I, në shekullin e 6-të pas Krishtit. Kjo ishte një nga kështjellat e ndërtuara prej tij në sistemin mbrojtës të Perandorisë. Është një kala e ndërtuar në një terren me shpate shumë të pjerrëta, madje edhe në anët jugore dhe juglindore, gjë që e bënte kalanë shumë të mbrojtur. U ndërtua në momentin kur Kalaja e Vilës, një kështjellë e lashtë, e cila ndodhet përballë Kalasë së Petrelës, humbi rëndësinë e saj. U ndërtua kryesisht për qëllime ushtarake. Kalaja e Petrelës kontrollonte rrugën Egnatia, degën e saj në drejtimin Durrs-Tiranë-Elbasan, e cila kishte një rëndësi të veçantë në atë kohë. Sot, në ambientet e saj ndodhet një restorant. Nga aty, hapet një pamje e bukur drejt luginës së Erzenit, kodrave të ullinjve dhe maleve përreth.
Berati
njihet si “qyteti i një dritareje mbi tjetrën” dhe është shpallur qytet muze. Ndodhet në shpatin e malit Tomorr ku ndodhet kalaja. Brenda mureve të kalasë ndodhen shtëpi banimi dhe “Muzeu Onufri”. Atje ekspozohen pikturat dhe ikonat e piktorit të madh shqiptar. Pjesa e vjetër e qytetit ka disa ndërtesa fetare si një kishë dhe një xhami. Qyteti i Beratit është rasti më unik i një qyteti turistik, i cili mirëpret dhe shoqëron turistët gjatë gjithë vitit, kjo për shkak të faktit se Berati promovon turizmin kulturor. Berati nuk është realisht një qytet bregdetar, por ka një numër të madh monumentesh kulturore që janë pjesë e Trashëgimisë Kulturore Botërore. Është një qytet 2400-vjeçar dhe anëtar i Trashëgimisë Kulturore Botërore (UNESCO). Këto dhe pamja piktoreske e bëjnë Beratin një qytet me histori, vlera dhe kulturë.
